Gangguan berkaitan trauma dan stresor: maksud DSM-5, simptom dan contoh

Gangguan berkaitan trauma dan stresor ialah keadaan kesihatan mental apabila pendedahan kepada peristiwa traumatik atau sangat menekan menjadi pusat kepada cara simptom berkembang. Orang sering mencari frasa ini selepas mendengar tentang PTSD, gangguan stres akut, gangguan penyesuaian atau tindak balas trauma yang tidak ditentukan, lalu tertanya-tanya bagaimana istilah-istilah itu saling berkaitan. Gambaran yang berhati-hati boleh membantu anda menyusun bahasa tanpa menjadikan hasil carian sebagai label peribadi. Jika anda cuba mengatur pengalaman sendiri sebelum berbual dengan klinisian, alat saringan PTSD pendidikan boleh menjadi cara rendah tekanan untuk merenung simptom, sambil mengingat bahawa saringan tidak sama dengan penilaian profesional.

Maksud gangguan berkaitan trauma dan stresor

Dalam psikologi, gangguan ini dikumpulkan kerana peristiwa yang menekan atau traumatik bukan sekadar latar belakang. Ia sebahagian daripada corak yang mentakrifkan keadaan tersebut. Ini tidak bermakna setiap orang yang melalui trauma akan mengalami gangguan. Ramai orang mengalami tekanan sementara, kesedihan, perubahan tidur, mudah terkejut atau ingatan mengganggu yang berkurang dengan masa dan sokongan.

Idea utama ialah simptom menjadi penting secara klinikal apabila ia berterusan, menjejaskan kehidupan harian atau mengambil bentuk yang sepadan dengan corak yang diiktiraf. Istilah ini juga meliputi lebih daripada PTSD. PTSD ialah keadaan paling dikenali dalam kumpulan ini, tetapi kategori yang lebih luas merangkumi beberapa tindak balas yang berbeza mengikut umur, masa, tempoh, jenis stresor dan profil simptom.

Sebab itu istilah ini boleh mengelirukan. Seseorang mungkin mempunyai simptom berkaitan trauma tanpa memenuhi keseluruhan corak PTSD. Orang lain mungkin berdepan perubahan hidup yang menekan, bukan peristiwa traumatik yang ditakrifkan secara sempit. Seorang kanak-kanak mungkin menunjukkan simptom berkaitan keterikatan selepas pengabaian teruk. Kategori ini memberi klinisian rangka kerja untuk perbezaan tersebut, tetapi butirannya masih memerlukan penilaian teliti.

Gangguan berkaitan trauma dan stresor dalam DSM-5 dan DSM-5-TR

Dalam perbincangan DSM-5 dan DSM-5-TR, gangguan berkaitan trauma dan stresor dipisahkan daripada gangguan keresahan kerana pendedahan kepada trauma atau stres adalah pusat kategori. Senarai yang sering dibincangkan termasuk gangguan stres pascatrauma, gangguan stres akut, gangguan penyesuaian, gangguan keterikatan reaktif, gangguan penglibatan sosial tidak terkawal, gangguan berkaitan trauma dan stresor lain yang ditentukan, serta gangguan berkaitan trauma dan stresor yang tidak ditentukan. DSM-5-TR juga memasukkan gangguan kesedihan berpanjangan dalam kawasan keadaan berkaitan stres yang lebih luas ini.

Kriteria tepatnya lebih terperinci daripada yang patut diulang oleh artikel pendek. Namun peta dalam bahasa mudah berguna:

• PTSD melibatkan pendedahan kepada trauma diikuti pencerobohan, pengelakan, perubahan negatif pada mood atau kepercayaan, dan peningkatan rangsangan yang berlanjutan melebihi fasa awal selepas kejadian.
• Gangguan stres akut boleh merangkumi simptom pascatrauma yang serupa, tetapi ia tergolong dalam tempoh lebih awal selepas peristiwa.
• Gangguan penyesuaian melibatkan simptom emosi atau tingkah laku sebagai tindak balas kepada stresor yang dapat dikenal pasti, sering kali perubahan hidup besar atau tekanan berterusan.
• Gangguan keterikatan reaktif dan gangguan penglibatan sosial tidak terkawal ialah keadaan kanak-kanak yang berkaitan dengan masalah serius dalam penjagaan awal.
• Kategori lain yang ditentukan dan tidak ditentukan digunakan apabila simptom signifikan secara klinikal hadir, tetapi maklumat atau corak simptom tidak muat dengan kemas dalam keadaan bernama lain.

Label ini tidak boleh ditukar ganti. Masa penting. Sejarah perkembangan penting. Sifat peristiwa penting. Kesan fungsi juga penting.

Simptom dan corak biasa yang perlu diperhatikan

Simptom gangguan berkaitan trauma dan stresor boleh kelihatan dari segi emosi, fizikal, kognitif, hubungan dan tingkah laku. Ia tidak selalu kelihatan jelas berkaitan dengan peristiwa asal. Sesetengah orang berasa kebas, bukan kelihatan sangat sedih. Sesetengah menjadi mudah marah, gelisah, berjaga-jaga atau terasing. Yang lain mengelak pencetus begitu menyeluruh sehingga kaitan dengan trauma sukar dilihat dari luar.

Corak simptom biasa termasuk:

• ingatan mengganggu, mimpi ngeri atau rasa ditarik kembali ke dalam peristiwa
• mengelak tempat, perbualan, orang, berita, bau, bunyi atau aktiviti yang menjadi peringatan
• kepercayaan negatif tentang diri, orang lain, keselamatan, salah atau masa depan
• kebas emosi, malu, marah, takut, rasa bersalah atau sukar berasa dekat dengan orang lain
• masalah tidur, masalah tumpuan, reaksi terkejut, ketegangan otot atau rasa sentiasa berjaga-jaga
• perubahan di sekolah, kerja, keibubapaan, hubungan, penggunaan bahan atau rutin harian

Simptom juga berbeza mengikut umur. Kanak-kanak mungkin menunjukkan tekanan melalui permainan, melekat pada penjaga, masalah sekolah, sakit perut, sakit kepala atau perubahan tingkah laku. Remaja dan orang dewasa mungkin menggambarkan flashback, pengelakan, kemarahan, pengunduran diri, gangguan tidur atau rasa terpisah daripada kehidupan sendiri. Tiada satu tanda sahaja membuktikan keadaan tertentu, tetapi ia boleh menjadi petunjuk berguna untuk direkod dan dibincangkan.

Jika simptom seperti PTSD ialah kebimbangan utama, alat refleksi kendiri PTSD yang peribadi boleh membantu anda mengatur apa yang berlaku sepanjang bulan lalu. Gunakan hasilnya sebagai pembuka perbualan atau nota peribadi, bukan jawapan akhir.

Contoh: bagaimana keadaan utama berbeza

Contoh boleh menjadikan kategori ini lebih mudah difahami. Bayangkan seseorang terselamat daripada kemalangan serius dan enam minggu kemudian masih mengelak memandu, mempunyai ingatan mengganggu, tidur dengan buruk dan sentiasa berjaga-jaga. Corak itu mungkin menimbulkan persoalan tentang PTSD jika ia memenuhi gambaran klinikal penuh dan menyebabkan kemerosotan bermakna.

Sekarang bayangkan seseorang mengalami tekanan kuat, disosiasi, mimpi ngeri dan pengelakan dalam beberapa minggu pertama selepas peristiwa traumatik. Masa yang awal itu boleh menunjukkan gangguan stres akut berbanding PTSD. Perbezaannya bukan tentang sama ada penderitaan itu nyata, tetapi tentang di mana simptom berada dalam masa dan berapa lama ia berlangsung.

Gangguan penyesuaian pula berbeza. Seseorang boleh menjadi terbeban selepas kehilangan pekerjaan, perceraian, krisis penjagaan, perpindahan atau stresor lain yang dikenal pasti. Tindak balas mungkin termasuk keresahan, mood rendah, perubahan tingkah laku atau masalah berfungsi, tetapi mungkin tidak melibatkan corak simptom khusus trauma yang sama seperti PTSD.

Gangguan berkaitan keterikatan kanak-kanak berada di bahagian lain peta. Gangguan keterikatan reaktif dan gangguan penglibatan sosial tidak terkawal dikaitkan dengan pengabaian atau kekurangan penjagaan awal yang teruk. Ia bukan singkatan dewasa untuk keresahan hubungan dan tidak patut digunakan secara santai pada kesukaran keterikatan biasa.

Gangguan berkaitan trauma dan stresor lain yang ditentukan serta yang tidak ditentukan juga mudah disalahfahami. Kategori ini tidak bermakna “ringan” atau “tidak nyata”. Ia boleh digunakan apabila simptom penting, tetapi gambaran tidak lengkap, bercampur, atipikal atau tidak sepenuhnya sepadan dengan keadaan bernama. Dalam bahasa harian, paling selamat untuk mengatakan simptom wajar diberi perhatian tanpa cuba memberikan label formal kepada diri sendiri.

ICD-10, kod F dan mengapa ia boleh mengelirukan

Carian untuk ICD-10 gangguan berkaitan trauma dan stresor sering membawa kepada bahasa kod F. Sistem ICD dan DSM berkaitan dengan pengkodan dan klasifikasi klinikal, tetapi ia tidak ditulis untuk tujuan sama seperti artikel bantu diri. Di Amerika Syarikat, PTSD lazimnya dikaitkan dengan F43.10 apabila dikodkan tanpa butiran subjenis tambahan, manakala reaksi tidak ditentukan terhadap stres teruk boleh muncul di bawah F43.9. Persembahan lain yang ditentukan mungkin dikaitkan dengan kod F43 berdekatan bergantung pada sistem dan konteks klinikal.

Bagi pembaca, perkara praktikalnya mudah: kod ialah alat pentadbiran dan klinikal. Ia bukan pernyataan identiti peribadi, dan bukan sesuatu yang dipilih dengan memadankan kata kunci. Klinisian mempertimbangkan peristiwa, masa, simptom, kemerosotan, umur, sejarah perubatan, penggunaan bahan, budaya, keselamatan dan keadaan kesihatan mental lain sebelum memilih kod.

Ini juga menjelaskan mengapa hasil carian boleh bercanggah. Sesetengah halaman menumpukan kriteria DSM-5, sesetengah pada kemas kini DSM-5-TR, sesetengah pada kod bil ICD-10-CM, dan sesetengah pada ringkasan pendidikan. Apabila membacanya, asingkan tiga soalan: Apa yang berlaku? Simptom apa yang hadir? Bagaimana simptom itu mempengaruhi kehidupan sekarang?

Bila refleksi kendiri boleh membantu

Refleksi kendiri berguna apabila ia memperlahankan dorongan untuk melabel diri dan memberi rekod yang lebih jelas. Daripada bertanya “gangguan apa yang saya ada?”, cuba tanya:

• Peristiwa atau stresor apa yang saya kaitkan dengan simptom ini?
• Bilakah simptom bermula?
• Apa yang berubah dalam tidur, perhatian, mood, ketegangan badan, hubungan atau pengelakan?
• Peringatan apa yang nampaknya menguatkan reaksi?
• Apa yang membantu saya berasa lebih selamat atau lebih hadir?
• Apa yang semakin sukar dilakukan di kerja, sekolah, rumah atau dalam hubungan?

Tulis jawapan dengan bahasa biasa. Sertakan tarikh jika boleh. Jika kemudian anda bercakap dengan ahli terapi, doktor atau kaunselor, rekod ini boleh menjadikan perbualan lebih berasas. Ia juga boleh membantu anda mengelak meminimumkan simptom yang perlahan-lahan menjadi normal bagi anda.

Untuk kebimbangan keselamatan mendesak, alat refleksi kendiri tidak mencukupi. Jika anda mungkin mencederakan diri atau orang lain, berasa tidak mampu kekal selamat, atau berada dalam bahaya segera, hubungi perkhidmatan kecemasan tempatan atau talian krisis di kawasan anda. Untuk tekanan yang tidak kecemasan tetapi berterusan, profesional kesihatan mental berkelayakan boleh membantu anda memahami sokongan yang sesuai.

Langkah seterusnya yang lembut untuk memahami simptom trauma

Gangguan berkaitan trauma dan stresor lebih mudah difahami apabila kategori ini dianggap sebagai peta, bukan keputusan muktamad. Peta menunjukkan bagaimana PTSD, gangguan stres akut, gangguan penyesuaian, gangguan keterikatan kanak-kanak, dan persembahan lain yang ditentukan atau tidak ditentukan berkaitan dengan trauma atau stres. Ia juga menunjukkan mengapa simptom, masa, konteks perkembangan dan kemerosotan semuanya penting.

Jika soalan utama anda ialah sama ada simptom semasa menyerupai corak PTSD biasa, tempat yang lembut untuk mengatur simptom sebelum mendapatkan sokongan boleh membantu anda merenung secara peribadi dan berstruktur. Kekalkan bahasa yang sederhana: hasil saringan boleh mencadangkan perkara untuk diberi perhatian, membantu menyediakan nota atau menggalakkan perbualan yang menyokong. Ia tidak sepatutnya menggantikan penjagaan, mengatasi keperluan keselamatan anda atau mentakrifkan keseluruhan cerita anda.

FAQ

Apakah gangguan berkaitan trauma dan stresor?

Ia ialah keadaan kesihatan mental apabila pendedahan kepada peristiwa traumatik atau menekan menjadi pusat kepada corak simptom. Kategori ini termasuk PTSD, gangguan stres akut, gangguan penyesuaian dan beberapa persembahan lain. Istilah ini tidak bermakna setiap tindak balas stres ialah gangguan.

Apakah gangguan berkaitan trauma dan stresor dalam DSM-5?

Gangguan yang sering dibincangkan termasuk PTSD, gangguan stres akut, gangguan penyesuaian, gangguan keterikatan reaktif, gangguan penglibatan sosial tidak terkawal, gangguan berkaitan trauma dan stresor lain yang ditentukan, serta gangguan tidak ditentukan. DSM-5-TR juga memasukkan gangguan kesedihan berpanjangan dalam kawasan yang lebih luas ini.

Apakah 4 jenis gangguan stres?

Orang sering menggunakan “4 jenis” secara tidak rasmi, tetapi kategori formal lebih luas daripada empat. Banyak ringkasan menumpukan PTSD, gangguan stres akut, gangguan penyesuaian dan gangguan keterikatan kanak-kanak. Gambaran gaya DSM yang lebih penuh juga merangkumi kategori lain yang ditentukan dan tidak ditentukan, dan DSM-5-TR menambah gangguan kesedihan berpanjangan.

Apakah gangguan berkaitan trauma dan stresor yang tidak ditentukan?

Ia digunakan apabila simptom berkaitan trauma atau stresor signifikan secara klinikal, tetapi maklumat atau corak tidak jelas sepadan dengan keadaan bernama yang lebih khusus. Ia ialah klasifikasi klinikal, bukan label diri yang santai.

Bagaimana PTSD berbeza daripada gangguan stres akut?

PTSD dan gangguan stres akut boleh berkongsi beberapa jenis simptom, tetapi masa ialah perbezaan utama. Gangguan stres akut tergolong dalam fasa awal selepas trauma, manakala PTSD melibatkan simptom yang berterusan melebihi fasa itu. Klinisian juga mempertimbangkan corak penuh dan kesan fungsi.

Bolehkah simptom trauma muncul tanpa flashback yang jelas?

Boleh. Sesetengah simptom berkaitan trauma kurang jelas daripada flashback. Seseorang mungkin menyedari pengelakan, kebas emosi, mudah marah, masalah tidur, ketegangan badan, rasa bersalah, malu, sukar menumpukan perhatian atau rasa terpisah daripada orang lain. Simptom ini masih wajar diberi perhatian jika berterusan atau mengganggu.

Adakah alat saringan dalam talian cukup untuk mengenal pasti gangguan trauma?

Tidak. Saringan dalam talian boleh menyokong refleksi, tetapi tidak dapat memberikan penilaian klinikal penuh. Simptom berkaitan trauma boleh bertindih dengan keresahan, kemurungan, kesedihan, penggunaan bahan, masalah tidur, isu perubatan dan kebimbangan lain. Sokongan profesional penting apabila simptom kuat, berterusan, mengelirukan atau menjejaskan kehidupan harian.